Thuận theo tự nhiên
5 min read

Thuận theo tự nhiên

Dạo gần đây mình thử trải nghiệm cách trồng rau theo một cách mới. Nhờ đọc cuốn "Cuộc cách mạng trong một cọng rơm", mình mới hiểu được rằng: nếu làm mọi thứ thuận theo đất trời, thì công sức mình bỏ ra sẽ ít đi và sẽ hiệu quả hơn nhiều.

Thử nghiệm cái mới không phải dễ

Mảnh đất mình trồng rau thử nghiệm không quá lớn (so với diện tích trồng rau của hàng xóm xung quanh). Tuy nhiên, vì nhà mình ở hướng Đông Nam, nên buổi sáng lượng ánh sáng mặt trời gần như chiếu trọn vẹn vào khu vực này. Cái nắng ở đây khá gắt và rất nóng. Điều này dẫn đến các cây trồng sẽ có xu hướng héo lá vào buổi sáng và đất rất khô nếu không bổ sung lượng nước sau đó.

Mình quyết định sẽ phủ bề mặt đất bằng cỏ và bổ sung vào các loại cây chịu nắng: hành, tỏi, bí, đậu ... và quyết định sẽ để cỏ. Chỉ cắt ngắn thân cỏ và dùng nó làm phần rơm phủ lên mặt đất. Phải rất cố gắng đấu tranh và thuyết phục người trong nhà (mẹ mình) để mình làm theo cách này vì quan điểm của phần lớn mọi người là phải cắt sạch cỏ (sợ cỏ cạnh tranh chất dinh dưỡng, phân) với cây trồng.

Ngoài ra, việc quyết định nói không với phân hóa học cũng là một điểm làm mình nhức đầu thời gian đầu. Xung quanh mình mọi người ai cũng cho rằng bón phân hóa học là điều đương nhiên. Có buổi sáng vừa mở mắt ra đã thấy đầy các hạt phân trên mặt đất (bà chị họ mình hay sang nhà và rất hăng hái giúp mình trồng rau nên cứ thấy đúng thời điểm là chị cứ bón phân). Phải thật sự mạnh mẽ và quyết liệt mới dần dần có thể làm được mọi thứ theo ý mình.

Khu vực nhà mình cũng đầy lũ ốc sên và ốc ma. Cây con lên được chút là bị vặt mất. Phải mất nhiều thời gian mới dần trị được chúng.

Ngoài ra, hiện tại lá cây rất dễ bị sâu / cào cào / châu chấu đến ăn. Nhìn lá nào lá nấy bị xén mất hơn phân nửa. Không dùng thuốc trừ sâu thì buộc phải tìm giải pháp thay thế là thuốc "trừ sâu sinh học" làm từ IMO và các chế phẩm tự nhiên (tỏi, ớt, mồng tơi ...) để xịt lên. Cách này làm cho lũ sâu ăn lá không ngon nữa và cũng diệt được trứng sâu hiệu quả.

Những thứ mình đã học được

Mình học cách làm IMO. Mới làm thành công được mẻ đầu tiên. Mình đã dùng IMO cho một số việc và thấy khá thành công.

Dùng IMO để xử lý rác hữu cơ: mình dùng IMO hòa loãng với nước và sử dụng để xử lý rác thải hữu cơ, biến rác hữu cơ thành phân. Cách làm đơn giản là mua một thùng chứa lớn (mình dùng thùng 80 lít), đổ rác hữu cơ vào. Sau đó pha loãng IMO với nước, tỉ lệ: 1:20, 1:50 đổ lên bề mặt, rồi rắc một ít cám gạo lên trên. IMO làm cho rác không có mùi hôi thối - phân hủy nhanh hơn và đồng thời tạo ra rất nhiều vi sinh vật có lợi trong quá trình phân hủy. Mình vẫn đang chờ mẻ phân hữu cơ đầu tiên.

Dùng IMO để tạo thuốc trừ sâu sinh học:  Mình lấy tỏi + ớt xay nhuyễn bằng cối xay sinh tố. Sau đó, bổ sung thêm một ít lá mồng tơi + nha đam xay nhuyễn tương tự. Tỏi + ớt giúp tạo độ cay / nóng và vị khó ăn cho sâu. Mồng tơi + nha đam giúp tạo ra chất bám dính lên bề mặt lá cây. Cuối cùng mình đem hỗn hợp này và trộn IMO vào rồi ngâm trong vài ngày. Mỗi lần sử dụng, mình chỉ lấy tầm 50 - 100ml dung dịch này rồi hòa vào thùng nước tưới cây và đem tưới. Hiệu quả trước mắt là mình thấy lá cây ít bị sâu ăn hơn + ốc sên cũng không đến vặt những cây con xung quanh nữa vì ốc sên khá kị với mùi tỏi / ớt này.

Mình học cách quan sát mọi thứ xung quanh. Xem những loại cây nào phù hợp ở khu vực nào. Khi trồng và gieo hạt, mình thử nghiệm ở mỗi khu vực một ít và quan sát xem cây ở khu vực nào phát triển hơn. Trước đây hay có thói quen gieo đúng ở một nơi, nếu không lên được thì thôi và cũng chẳng học được gì từ đó.

Một ví dụ về việc quan sát là mình thấy rằng: ốc sên không thích bò lên những bề mặt xù xì, nhám. Ốc sên có thể ăn cây bí lúc còn non, nhưng nó không thích bò lên dây bí. Vì vậy mình cho thả dây bí bò dọc khu vực trồng rau với 2 tác dụng:

  • Dây bí xù xì làm cho ốc sên ngại bò qua -> và gần đây mình trồng nhiều cây rau / đậu không thấy ốc đến ăn nữa.
  • Lá bí dày và lớn giúp tạo bóng mát phủ lên mặt đất sẽ giúp đất ít thoát hơi nước hơn

Ngoài ra, nếu nhà có vỏ tỏi, bưởi, bã cà phê mình cũng đem rắc lên mặt đất. Đây là các mùi mà ốc không thích và sẽ tránh xa khu vực đó.

Dự án vườn rau gia đình

Hiện mình đã trồng được một số loại cây:

  • Ớt
  • Tỏi
  • Hành
  • Sả
  • Bí (Bí tròn + Bí dài)
  • Cà chua
  • Mồng tơi
  • Dưa leo
  • Một số loại rau thơm
  • Cải làm dưa
  • Cải bẹ xanh + cải xoăn
  • Xà lách xong
  • Đậu đen
  • Đậu nành

Mình sẽ nhân rộng mô hình xuống mảnh vườn nhỏ sau nhà nếu mọi thứ thuận lợi. Hy vọng là có thể tạo được một vườn rau thật sạch - cung cấp đủ thực phẩm cho gia đình và hàng xóm trong tương lai. Có nhiều khó khăn trước mắt. Tuy nhiên, đối với mình trồng rau là một trải nghiệm, nó giúp mình học và quan sát thiên nhiên / sống gần gũi hơn với tự nhiên.

Không gì là không thể. Làm thôi!